Ticaret Haritası

  1. Anasayfa
  2. »
  3. Makaleler
  4. »
  5. Gümrük Mevzuatı ve Hukuksal Yapısı

Gümrük Mevzuatı ve Hukuksal Yapısı

admin admin -
42 0
gümrük mevzuatında hukuksal yapı

Bu yazımızda gümrük işlemlerinin tanımı kapsamı, dayanağı ve tarafları konusunu ve Türkiye’de gümrük mevzuatının hukuksal yapısı nedir sorusuna cevap arayacağız. Gümrükle ilgili kanunlar, yönetmelikler, tebliğler, genelge, mevzuat tasarruflu yazı, tarife kodu HS Code veya GTIP kodu nedir özetleyeceğiz.

Türkiye’de gümrük Mevzuatı en geniş haliyle Gümrük ve Gümrükleme ile ilgili hukuki düzenlemeleri içerir. Bu açıdan gümrük mevzuatının ilişkili olduğu hukuksal çerçeve çeşitli düzenlemelerden oluşur. Bunlar, ilgili kanunlar, yönetmelikler ve genelgelerle gümrük genel tebliğleri, gümrük tarife cetveli dönemin bakanlar Kurulu kararları (Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile Cumhurbaşkanlığı kararları) ile alınır. Gümrük mevzuatını doğrudan ilgilendiren uluslararası sözleşmeler ve Dış Ticaret Mevzuatı vardır.

Gümrükle İlgili Kanunlar Nelerdir?

Gümrük mevzuatına yönelik temel kanun 4458 sayılı gümrük kanunudur. Ancak 4458 sayılı kanun gümrük mevzuatını düzenleyen tek kanun değildir. Gümrük mevzuatını doğrudan ilgilendiren çeşitli Kanuni düzenlemeler de vardır. Bu düzenlemelere örnek olarak 492 sayılı harçlar kanunun, 3218 sayılı serbest bölgeler kanunu, 474 sayılı gümrük giriş tarife cetveli hakkında kanun, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu, 5607 sayılı kaçakçılıkla mücadele kanunu verilebilir.

Gümrük’te Yönetmelik Nedir?

Kullanılan temel yönetmelikler arasında ise gümrük, ithalat yönetmeliği, ortak transit yönetmeliği, Sanayi mallarının satış sonrası hizmetleri hakkında yönetmelik, gümrüksüz satış mağazaları yönetmeliği gibi gümrük mevzuatına doğrudan ilgilendiren çeşit yönetmeliklerde mevcuttur.

Gümrük’te Tarife Cetveli HS Code / GTIP Kod Nedir?

Gümrük tarife cetveli ise dünya gümrük örgütünün oluşturduğu ve uluslararası ticarete konu malların sınıflandırılmasında kullanılan bir sistemdir. Gümrük tarife cetveli uluslararası literatürde uyumu sağlanmış mal tanımı ve kodlama sistemi olarak adlandırılır. Türkiye bu sistemi 1965 yılında kullanmaya başlamıştır.

HS Code Ne demek?

Gümrük tarife cetvelinin ingilizce karşılığı HS Code, Harmonik Sistem ifadesinin kısaltmasıdır. Detaylı incelemek için HS Code nedir yazımızı okuyabilirsiniz

Gümrük’te Tebliğ Nedir

Gümrük genel tebliğleri ise ilgili kanun ve yönetmeliklerde yapılan değişiklikleri bildiren ve nasıl uygulanacağını açıklayan hukuki metinlerdir. Değersiz tebliğ, elektronik gümrük işlemleri, acil durum tebliğ, geçici giriş tebliğ gibi Ticaret bakanlığınca yayınlanan çok sayıda gümrük genel tebliği vardır. Bakanlık gümrük Mevzuatı ile ilgili gereksinim duyulduğu sürece belirli aralıklarla Tebliğler yayınlayabilir. Gümrük mevzuatında ilgili kanun ve yönetmeliklerin uygulanmasında yol gösterici ve aydınlatıcı işleve sahiptir.

Gümrük’te Genelge ve Tasarruflu Yazı Nedir?

Tasarruflu yazılar genel veya özel olarak ilgili konularda birimlere uygulamaya dönük talimatlar vererek yönlendirme yaparlar. Gümrük mevzuatına yönelik genelgeler ve tasarruflu yazılarda yine Ticaret bakanlığına bağlı genel müdürlükler tarafından yayınlanır. Süreçlere yönelik çeşitli konu ve tarihlerde dönemin Bakanlar Kurulu’nun almış olduğu kararlarda gümrük mevzuatının bir her boyutudur gereksinim duyulması halinde Bakanlar Kurulu’nun almış olduğu ilgili kararlar cumhurbaşkanının onayından sonra Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girer.

Türkiye’nin Bağlı Olduğu Gümrükle İlgili Uluslar arası Sözleşmeler Nelerdir?

Gümrükler ve gümrük işlemleri ile ilgili Türkiye’nin de içinde bulunduğu bazı uluslararası örgütler veya yapılanmalar da söz konusudur. Türkiye’de gümrük mevzuatını etkileyen bu yapılanmalar gümrük mevzuatı kapsamında kabul görür. Söz konusu örgütlerinin veya uluslararası sözleşmelerin gümrük mevzuatına dahil olabilmesi gerekli olan süreçten geçtikten sonra resmi gazetede yayınlanmalarına bağlıdır. Nairobi sözleşmesi, konteynırlar ile ilgili gümrük sözleşmesi, sınır aşan örgütlü suçlara karşı Birleşmiş Milletler sözleşmesi ve eşyanın sınırdaki kontrolünün ahenk değiştirilmesi sözleşmesi uluslar arası ticarette Türkiye’nin bağlı olduğu ticari sözleşmelere verilebilecek örneklerden bazılarıdır.

Dış Ticaret Mevzuatı Nedir?

Dış ticaret Mevzuatı ise ağırlıklı olarak dış hukuki düzenlemeler de şekillenir bu mevzuattaki bazı düzenlemeler doğrudan veya dolaylı olarak gümrük mevzuatını da ilgilendirebilir. Bu mevzuatın genel olarak hukuki yapısı dış ticarete yönelik ihracat Mevzuatı, dış ticarete yönelik ithalat Mevzuatı, ithalatta haksız rekabetin önlenmesine yönelik mevzuat, dış ticarette teknik düzenlemelere yönelik mevzuat, Türk parasının kıymetinin korunmasına yönelik mevzuat, uluslararası mal satımına yönelik sözleşmelere ilişkin Birleşmiş Milletler Antlaşması ve dış ticarete yönelik diğer uluslararası anlaşmalardan oluşur.

Yazımızda buraya kadar Türkiye’de gümrük mevzuatı hukuksal yapısına genel yönleriyle değindik. Bir sonraki yazımızda gümrük işlemlerinin tarafları ve gümrük rejimleri üzerinde duracağız.

İlgili Yazılar

Bir cevap yazın